Edukacja zawodowa młodzieży a wyzwania modernizacji w dyskursie prasowym w Królestwie Polskim w latach 1905–1918
2022, 67, Numer 1
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
The article describes the main directions of the discussion on the vocational education of young people in the context of the challenges of modernisation, conducted in the pages of Polish magazines in the Kingdom of Poland at the beginning of the 20th century. This period brought intensive development and new forms of vocational education, and new contexts, problems and arguments about the legitimacy of further development of this form of education appeared in the journalistic discussion. In 1905–1918, in the public debate about the modernisation of education in the Kingdom of Poland the constantly raised issue was the vocational education of young people, which was supposed to respond to the rapidly changing reality of social life. So far, these issues had not been the subject of historical and pedagogical analyses, while the discussion about vocational education at the beginning of the 20th century was conducted in various periodicals. The first part of the article attempts to analyse the ideological contexts of the discussion on practical education. The subsequent parts are devoted to the two issues particularly important in the press discourse after 1905 – the vocational education of peasants and the professional educationof girls and women. These problems are discussed on the basis of extensive press research.
Słowa kluczowe:
T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE
Biniekówna, M. (1911). Czy kształcić włościanki. Ster, 1, 31-33.
Bednarz-Grzybek, R. (2010). Emancypantka i patriotka. Wizerunek kobiety przełomu XIX i XX wieku w czasopismach Królestwa Polskiego. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Bojanowska, J. (1910). Walka o ducha kobiety. Ster, 3, 97-100.
Bojarska, S. (1917). Słów parę o obywatelskiem wychowaniu dziewcząt polskich. Bluszcz, 34, 258-259.
Bołdyrew, A. (2019). Nowoczesność, edukacja, młode pokolenie w perspektywie badań historyczno-pedagogicznych. Wychowanie w Rodzinie, 2, 65-79.
Bończa-Tomaszewski, N. (2001). Demokratyczna geneza nacjonalizmu: intelektualne korzenie ruchu narodowo-demokratycznego. Warszawa: Biblioteka Frondy.
Buchnerówna, H. (1913a). O wartości i pożytku robót ręcznych. Gazeta Pabianicka, 21, 1-2; 22, 1; 23, 1.
Buchnerówna, H. (1913b). Kilka słów o kobietach. Gazeta Pabianicka, 48, 1-2.
Budzińska-Tylicka, J. (1913). Umiłowanie zawodu. Ster, 11-12, 70-71.
Chyliczki (1913). Wieś i Dwór, z. 10, 2-4.
Chwalba, A. (2000). Historia Polski 1795-1918. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Dla córek drobnych rolników nowa szkoła (1909). Ster, 2-3, 109-110.
Dormus, K. (2000). Warszawski "Ster" (1907-1914) i jego program wychowawczy. Rozprawy z Dziejów Oświaty, 40, 87-110.
Dziubińska, J. (1910). Z Sokołówka. Zaranie, 18, 353-354.
Dziubińska, J. (1912). Tego nam potrzeba…. Zaranie, 43, 1069-1070; 44, 1101-1102; 45, 1131-1132.
E. (1913). Towarzystwo Rozwoju Przemysłu, Handlu i Rzemiosł. Gazeta Pabianicka, 47, 1-2.
Gdzie posłać dzieci (1913). Ognisko, 37, 870-871.
Gloger, M. (2007). Pozytywizm: między nowoczesnością a modernizmem. Pamiętnik Literacki, 1, 5-19.
Głos ze wsi. Przemówienie Marii Biniekówny (1911). Ster, 10, 347-350.
Gorski, S. (1906). Wiedza rolnicza dla włościan. Tygodnik Ilustrowany, 30, 582-583.
H., C. (1906). Podwaliny. Tygodnik Mód i Powieści, 22, 255-256.
H. N. [Henryk Nusbaum] (1918). Szkolnictwo polskie. Kilka myśli o najważniejszych jego zadaniach. Rozwaga: miesięcznik społeczno-literacki, 2, 29-33.
Herf, J. (1986). Reactionary Modernism. Technology, Culture, and Politics in Weimar and the Third Reich. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511583988
Iwanicki, A. (1912). Listy do redakcyi. Do wiejskiej młodzieży. Ognisko, 11, 513-515.
Jankowski, E. (1914). Sady włościańskie. Wieś i Dwór, z. IX, 16-17, z. X, 12-13.
Jankowski, E. (1915). Rozbudowa wsi pod względem ogrodniczym. Wieś i Dwór, z. VII, 14-16.
Jarocińska-Malinowska, S. (1912). Czy potrzebna? Ster, 9, 1-2.
Jedlicki, J. (2002). Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują. Studia z dziejów idei i wyobraźni XIX wieku. Warszawa: Wydawnictwo WAB, Wydawnictwo CIS.
Jędrychowski, ks. (1910). List o szkole w Kruszynku. Gazeta Świąteczna z 27 II, 1517, 5-6
Kalinowska-Witek, B. (2011). W rodzinie i dla rodziny. Edukacja dziewcząt na przełomie XIX i XX wieku w wybranych czasopismach Królestwa Polskiego. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Kempa, G. (2010). Teoretyczno-praktyczne przesłanki podróży Jadwigi Dziubińskiej do andragogiki rolniczej. Edukacja Dorosłych, 2, 73-89.
Kim będę (1913). Ster, 11-12, 71-72.
Kizwalter, T. (1995). Procesy modernizacji a emancypacja kobiet na ziemiach polskich w XIX wieku. W: A. Żarnowska, A. Szwarc (red.), Kobieta i społeczeństwo na ziemiach polskich w XIX wieku. Zbiór studiów (s. 5-10). Warszawa: Wydawnictwo DIG.
Kizwalter, T. (2020). Polska nowoczesność. Genealogia. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323546344
Kosmowska, I. (1908). Jeszcze o Czechach. Zaranie, 38, 724-726; 39, 742-743.
Kosmowska, I. (1911). Ruch w kierunku zakładania szkół gospodarczych. Przebudzenie, 12, 9-10.
Kosmowska, I. (1913). Praca oświatowa. Zaranie, 23, 595-596; 25, 647-648; 26, 672-673.
Kosmowska, I.W. (1913). Nasze kursa gospodarcze dla dziewcząt włościańskich. Wieś i Dwór, 18, 9-11.
Kosmowska, I.W. (1915). Wiedza handlowa dla kobiet. Nasz Dom. Tygodnik Mód i Powieści, 8, 1-2.
Krakowiak, M. (2020a). The Girl's Education Issue in Warsaw Ideological Magazines for Women (1907-1918). Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne, t.11, 2, 49-65. https://doi.org/10.18778/2450-4491.11.05
Krakowiak, M. (2020b). Edukacja akademicka kobiet w przekazie prasy społeczno-kulturalnej i pedagogicznej Królestwa Polskiego na przełomie XIX i XX wieku. Biuletyn Historii Wychowania, 42, 61-74. https://doi.org/10.14746/bhw.2020.42.4
Kretkowska, M. (1912). Wrażenia z wycieczki do Czech i na Morawy. Ziemianka [I], luty, 4-10.
Kronika bieżąca (1907). Szkoła w Pszczelinie. Dobra Gospodyni, 50, 395.
Krzywiec, G. (2017). Polska bez Żydów. Studia z dziejów idei, wyobrażeń i praktyk antysemickich na ziemiach polskich początku XX wieku (1905-1914). Warszawa: IH PAN.
Kubicka, J. (2016). Na przełomie. Pozytywiści warszawscy i pomoc własna. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323524908
Kurczak, T. (1909). Do braci włościan! Zaranie, 44, 866-867.
Kurczak, T. (1911). Uczmy się do śmierci! Zaranie, 22, 481-482.
Kurczak, T. (1912). Co dla synów naszych czynić? (Głosy czytelników). Zaranie, 34, 831-833; 35, 860-862.
Leśniewska, A. (1907). Nowa dziedzina pracy kobiecej. Ster, 8, 320-326; 9, 368-373.
List ks. Adamowej Czartoryskiej (1912). Sport i Hodowla [niesamoistny dodatek do pisma Wieś i Dwór], z. V-VI, 25.
List p. Jadwigi Dziubińskiej (1910). Ster, 3, 100-102.
Maciejowski, J. (1914). Wychowanie i nauka naszych panien. Wieś i Dwór, z. II, 2-3.
Malinowski, M. (1905). Nauczyciele wędrowni. Zorza, 5, 105-106.
Malinowski, M. (1906). A teraz co nam jest potrzebne? Przegląd Polski, 14, 313-315.
Malinowski, M. (1907). Sami sobie! Zaranie, 2, 17-18.
Malinowski, M. (1913). Nasze szkoły rolnicze dla młodzieży wiejskiej. Zaranie, 42, 1091-1093.
Malinowski, M. [brw]. Z moich wspomnień 1897-1918. Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNO), sygn. 12733/II.
Marylski, A. (1913). Nie marnujmy młodzieży. Ognisko, 29, 677-679.
Michałowski, Z. (1913). Wystawa rolnicza w Radzyniu. Sport i Hodowla [niesamoistny dodatek do pisma Wieś i Dwór], z. XVII, 38-40.
Miąso, J. (1966). Szkolnictwo zawodowe w Królestwie Polskim w latach 1815-1915. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.
Nasze panie a pracownicy rolni (1913). Wieś i Dwór, z. XI, 17-18.
Nocznicki, T. (1914). Do Młodzieży Włościańskiej, która opuściła szkoły i kursy rolnicze z końcem r. 1913-go. Zaranie, 4, 87-89.
Odezwa Kruszynianek (1910). Ster, 3, 105-106.
Oksza, J. (1917). Szkoły rzemiosł dla dziewcząt. Bluszcz, 46, 354-355.
https://doi.org/10.1126/science.46.1189.354
Ossowska, M. (1985). Moralność mieszczańska. Wrocław: Ossolineum.
Pachucka, R. (1913). Z wrażeń i doświadczeń. Ster, 11-12, 74-75.
Pawiński, A. (1912). Parafia Magnuszewska. Kronika Diecezji Sandomierskiej, 5, 149.
Pierwsza szkoła mleczarska w Królestwie Pol. (1913). Ognisko, 47, 1117-1118.
Poraj, S. (1914a). Jeszcze jej nie ma ale będzie. Gazeta Pabianicka, 5, 1-2.
Poraj, S. (1914b). Szkoła dla córek robotników. Gazeta Pabianicka, 11, 1-2.
Poraj, S. (1914c). Co szkoła gospodarcza daje córkom ludu. Gazeta Pabianicka, 21, 1-2.
Posner, S. (1911). Zawody kobiece. Bibliotekarka. Ster, 10, 350-354.
Prawda o Kruszynku (1910). Gazeta Świąteczna z 20 III, 1520, 1-3.
Przemówienie p. Marji Bieniekówny (1910). Ster, 3, 102-104.
R., Z. (1909). Dla lepszej przyszłości rzemiosł. Zaranie, 37, 727-728.
Reforma służby domowej w Danii (1914). Gazeta Pabianicka, 8, 2.
Rolnicza uczelnia a kobiety (1911). Ster, 8-9, 301-302.
Rutkowski, S. (1906). Pszczelin. Świat, 26, 13-14.
Seidlerowa, Z. (1913). Z lat ostatnich. Wieś i Dwór, 23, 2-3.
Sprzymierzeńcy Żydów (1910). Wiarus, 21, 2.
Szkodliwe dla zdrowia zawody kobiece (1913). Gazeta Pabianicka, 96, 2.
Szkoła Przemysłu Ludowego (1912). Dzwonek Częstochowski, 9, 32-33.
Szkoły Przemysłu Ludowego (1912). Dobra Gospodyni, 37, 290-291.
Szkoły Towarzystwa Popierania Przemysłu Ludowego (1912). Ognisko, 10, 473-474.
Śmiechowski, K. (2020). Kwestie miejskie. Dyskusja o problemach i przyszłości miast w Królestwie Polskim 1905-1915. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego (1913). Gazeta Pabianicka, 42, 2-3.
Trajdos, M. ( 1912). Kółka rolnicze w Królestwie Polskim. Ognisko, 3, 101-107.
Tymoniuk, K. (1914). Oświatą i zgodną pracą. Ognisko Rodzinne, 5, 109.
Wieczorek, T. (1968). Zarys dziejów szkolnictwa rolniczego w Polsce do 1939 roku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Szkolnictwa Zawodowego.
Władek, Pszczeliniak (1911). Pszczelin i pszczeliniacy. Zorza, 28, 545-547; 29, 571-572; 30, 592-593.
Wynimko,W. (1911). Ze wspomnień Pszczeliniaka. Zorza, 9, 168-169.
Z. (1910). Ferma Gołocka. Ster, 11-12, 399-400.
Z.W. (1912). Pszczelin. Złoty Róg, 34, 17-18.
Zdzitowiecki, S.K. (1905). Wielebnemu duchowieństwu diecezji naszej pozdrowienie i błogosławieństwu w Panu. Przegląd Katolicki, 51-52, 804.
Ziemianka z Grójeckiego (1915). Do kobiet polskich miłujących swój kraj. Nasz Dom. Tygodnik Mód i Powieści, 7, 1-2.
Ziemiańskie zabawy w Nałęczowie (1913). Wieś i Dwór, 11, 10-14.
Zujewicz, M. (2004). "Wieś i Dwór" - patriotyzm, tradycja i oświata (Ze zbiorów Centralnej Biblioteki Rolniczej). Pobrane z https://cbr.gov.pl/rme-archiwum/2004/rme3/stronki/38.html (otwarte 24.10. 2021)
Żarnowska A. (1992). Aspiracje oświatowe kobiet w rodzinach robotniczych w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku. W: A. Żarnowska, A. Szwarc (red.), Kobieta i edukacja na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. Zbiór studiów, t. I2, cz. 1 (s. 124-154). Warszawa: Wydawnictwo DIG