Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Eksplozja pojęcia – przebudzenie wyobraźni teoretycznej (w pedagogice, edukacji i nie tylko)

2025, 70, Numer 3


Data publikacji

18.12.2025

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 281 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:39

Liczba pobrań:9

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The article argues that in the works of Lech Witkowski, an outstanding contemporary philosopher of education, a theoretical approach that can be described as a conceptual turn comes to the fore. The text is an attempt to reconstruct and develop this position using the tropes of contemporary humanities. Additionally, the text seeks to justify the existential and political importance of orienting education and research toward conceptual work in the context of the condition of human imagination. The author does so in several steps. After a short introduction, he first builds a context concerning faulty educational and research practices that damage individual and social imagination. Next, he discusses the postulate of the explosive impact of intellectual work in terms of awakening and clarifies the concept of imagination. Against such an outlined background, he reconstructs the theoretical turn towards conceptual thinking. Then – using the analyses of, among others, Gaston Bachelard, Barbara Skarga, Gilles Deleuze, Ernst Cassirer, Hans-Georg Gadamer, and Mieke Bal – he characterises the idea of concept more broadly, indicating how it can work for the imagination within the framework of the conceptual turn (groundbreakingly implemented by Lech Witkowski).

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

Bachelard, G. (2000). Filozofia, która mówi nie, tłum. J. Budzyk. Gdańsk: Wydawnictwo słowo/obraz terytoria.

Bal, M. (2012). Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych. Krótki przewodnik, tłum. M. Bucholc. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Barbier, J.-M. (2016). Leksykon analizy aktywności. Konceptualizacje zwyczajowych pojęć, tłum. E. Marynowicz-Hetka. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Biesta, G. (2020). Educational research. An unorthodox introduction. London; New York; Oxford; New Delhi; Sydney: Bloomsbury Academic.

Cassirer, E. (2011). Logika nauk o kulturze. Pięć studiów, tłum. P. Parszutowicz. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.

Deleuze, G., Guattari, F. (2000). Co to jest filozofia? tłum. P. Pieniążek. Gdańsk: Wydawnictwo słowo/obraz terytoria.

Gadamer, H.-G. (2000). Rozum, słowo, dzieje. Szkice wybrane, tłum. M. Łukasiewicz, K. Michalski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Hessen, S. (1997). O sprzecznościach i jedności wychowania. Zagadnienia pedagogiki personalistycznej. Warszawa: Wydawnictwo Żak.

Kwieciński, Z. (2007). Między patosem a dekadencją. Studia i szkice socjopedagogiczne. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Łotman, J. (1999). Kultura i eksplozja, tłum. B. Żyłko. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Markowski, M. P. (1999). Anatomia ciekawości. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Markowski, M. P. (2013). Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki. Kraków: Universitas.

Skarga, B. (2002). Ślad i obecność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sloterdijk, P. (2014). Musisz życie swe odmienić. O antropotechnice, tłum. J. Janiszewski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sławek, T. (2009). Ujmować. Henry David Thoreau i wspólnota świata. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Steiner, G. (1997). Rzeczywiste obecności, tłum. O. Kubińska. Gdańsk: Instytut Kultury; Wydawnictwo słowo/obraz terytoria.

Whitehead, A. N. (2020). Przygody idei, tłum. M. Piwowarczyk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Witkowski, L. (1983). Filozofia nauki Ferdynanda Gonsetha (na tle problemów współczesnego racjonalizmu). Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Witkowski, L. (1997). Edukacja wobec sporów o (po)nowoczesność. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Witkowski, L. (2007). Między pedagogiką, filozofią i kulturą. Studia, eseje, szkice. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Witkowski, L. (2009a). Ku integralności edukacji i humanistyki II. Postulaty, postacie, pojęcia, próby. Odpowiedź na Księgę jubileuszową. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Witkowski, L. (2009b). Wyzwania autorytetu w praktyce społecznej i kulturze symbolicznej (przechadzki krytyczne w poszukiwaniu dyskursu dla teorii). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Witkowski, L. (2013). Przełom dwoistości w pedagogice polskiej. Historia, teoria, krytyka, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Witkowski, L. (2014). Niewidzialne środowisko. Pedagogika kompletna Heleny Radlińskiej jako krytyczna ekologia idei, umysłu i wychowania. O miejscu pedagogiki w przełomie dwoistości w humanistyce. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Witkowski, L. (2018). Humanistyka stosowana. Wirtuozeria, pasje, inicjacje. Profesje społeczne versus ekologia kultury. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Witkowski, L. (2020). Psychodynamiki i ich struktura. Studia z humanistyki stosowanej. Toruń: Wydaw¬nictwo Adam Marszałek.

Witkowski, L. (2022). Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Witkowski, L. (2024). Whitehead. Naddania i (w)zrosty dla humanistyki i edukacji. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Podobne publikacje