Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Dojrzałość szkolna/ gotowość szkolna – fenomen wciąż kontrowersyjny

2022, 67, Numer 3


Data publikacji

25.02.2023

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

-

Dyscyplina

-

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 246 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:700

Liczba pobrań:203

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

Following the indication formulated by Barbara Wilgocka-Okoń, who passed from measuring a child’s school maturity to postulating school maturity, the article is about the discussion of the concept “school maturity of a child” and the effects of its use in diagnostic procedures. As a construct that is non-obvious as far as a child’s development is considered but used as an important criterion for assessing it from the perspective of an institution such as school, it is a specific psychological-administrative phenomenon. Its use has many proponents and opponents, and each of them evokes different arguments derived from paradigmatically different theoretical and methodological rationalities. In this text, I will indicate some limitations and controversies related to the concept of “school maturity of a child” and the tests derived from it, trying to establish them theoretically, paradigmatically and pointing some potential dangers associated with their use.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

Barnes, D. (1988). Nauczyciel i uczniowie. Od porozumiewania się do kształcenia, tłum. J. Radzicki. Warszawa: WSiP.

Bartmiński, J. (1999). Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata. W: J. Bartmiński (red.), Językowy obraz świata (s. 109-127). Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.

Bond, T. G. (2008). Cognitive development and school readiness. W: Encyclopedia of Educational Psychology. SAGE. Pobrane z: https://www.researchgate.net/publication/314283362_Cognitive_Development_and_School_Readiness.pdf [dostęp: 22.06.2022].

Brzeziński, J. (red.). (2005). Trafność i rzetelność testów psychologicznych. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Burman, E. (2008). Deconstructing developmental psychology. London; New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203946169

Czachur, W. (2011). Dyskursywny obraz świata. Kilka refleksji. Tekst i Dyskurs 4. Pobrane z: https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/7075/Czachur_Dyskursywny%20obraz%20%20wiata.pdf?sequence=1 [dostęp: 1.07.2022].

Dahlberg, G., Moss, P., Pence, A. (2013). Poza dyskursem jakości w instytucjach wczesnej edukacji i opieki, tłum. K. Gawlicz. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe DSW.

Dąbrowski, M. (2013). (Za)trudne, bo trzeba myśleć. O efektach nauczania matematyki na I etapie kształcenia. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Dutkiewicz, K. (1979). Trafność prognostyczna testu dojrzałości szkolnej Barbary Wilgockiej-Okoń. Kwartalnik Pedagogiczny, 2, 98-110.

Dylak, S. (2013). Architektura wiedzy w szkole. Warszawa: Difin.

Filipiak, E. (2005). Dojrzałość potrzebna od dziecka. Psychologia w Szkole, 3(7), 3-10.

Filipiak, E. (red.). (2015). Nauczanie rozwijające we wczesnej edukacji według Lwa S. Wygotskiego. Od teorii do zmiany w praktyce. Bydgoszcz: Art Studio.

Filipiak, E., Lemańska-Lewandowska, E. (2015). Nauczanie rozwijające według koncepcji Lwa S. Wygotskiego we wczesnej edukacji dziecka - projekt: Akademickie Centrum Kreatywności. Forum Oświatowe, 27(1), 161-165.

Frydrychowicz, A., Koźniewska, E., Matuszewski, A., Zwierzyńska, E. (2006). Skala Gotowości Szkolnej. Podręcznik. Warszawa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologicznej.

Fuller, B. (2007). Standardized Childhood. The Political and Cultural Struggle over Early Education. Stanford, CA: Stanford University Press. https://doi.org/10.1515/9780804763288

Geary, D. C. (1994). Children's mathematical development: Research and practical applications. Washington: American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10163-000

Gołębniak, D. B. (2005). Konstruktywizm - moda, "nowa religia" czy tylko/ aż interesująca perspektywa poznawcza i dydaktyczna? Problemy Wczesnej Edukacji, 1, 13-20.

Gopnik, A. (2012). Scientific thinking in young children: theoretical advances, empirical research, and policy education. Science 337, 1623-1627. https://doi.org/10.1126/science.1223416

Gopnik, A., Kuhl, P. K., Meltzoff, A. N. (2004). Naukowiec w kołysce. Czego o umyśle uczą nas małe dzieci? tłum. E. Haman, P. Jackowski. Poznań: Media Rodzina.

Grochowalska, M., Sajdera, J. (2017). Podstawa programowa wychowania przedszkolnego jako wyraz oczekiwań MEN wobec dzieci i nauczycieli. Głos w sprawie reformy oświaty w Polsce. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 1(43), 13-29.

Gruszczyk-Kolczyńska, E. (1989). Dlaczego dzieci nie potrafią uczyć się matematyki? Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych.

Gruszczyk-Kolczyńska, E., Zielińska, E. (2009). Zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze dla dzieci, które rozpoczną naukę w szkole. Warszawa: Edukacja Polska.

Hogan, D. M. (2005). Researching 'the child' in developmental psychology. W: S. Green, D. Hogan (red.), Researching Children's Experience: Approaches and Methods (s. 22-41). London: Sage.

Hornowska, E. (2007). Standardy dla testów stosowanych w psychologii i pedagogice. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Kalinowska, A. (2010). Matematyczne zadania problemowe w klasach początkowych - między wiedzą osobistą a jej formalizacją. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Kalinowska, A. (2014). Poznawczy i kulturowy wymiar dezintegracji wczesnoszkolnych pojęć matematycznych. W: D. Klus-Stańska (red.). (Anty)edukacja wczesnoszkolna (s. 369-393). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Katz, L., Rezaei, A. (1999). The potential of modern telelearning cools for collaborative learning, Canadien Journal of Communication 24(3), 427-448. Pobrane z: https://www.researchgate.net/publication/278010707_The_Potential_of_Modern_Telelearning_Tools_for_Collaborative_Learning.pdf [dostęp: 29.05.2022]. https://doi.org/10.22230/cjc.1999v24n3a1115

Klus-Stańska, D. (2004). Adaptacja szkolna siedmiolatków. Olsztyn: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski.

Klus-Stańska, D. (2014). Dezintegracja tożsamości i wiedzy jako proces i efekt edukacji wczesnoszkolnej. W: D. Klus-Stańska (red.), (Anty)edukacja wczesnoszkolna (s. 24-60). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Klus-Stańska, (2010). Dydaktyka wobec chaosu pojęć i zdarzeń. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Klus-Stańska, D. (2009). Dyskursy pedagogiki wczesnoszkolnej. W: D. Klus-Stańska, M. Szczepska-Pustkowska (red.), Pedagogika wczesnoszkolna - dyskursy, problemy, rozwiązania (s. 25-78). Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Klus-Stańska, D. (2020). Konstruktywizm edukacyjny - niejednoznaczność, kontrowersje, dylematy. Problemy Wczesnej Edukacji, 51, 7-20. https://doi.org/10.26881/pwe.2020.51.01

Klus-Stańska, D. (2000). Konstruowanie wiedzy osobistej w szkole. Olsztyn: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Klus-Stańska, D. (2016). Odwrót od rozwoju: kontrowersyjna czy obiecująca zmiana paradygmatu wczesnej edukacji. Studia Edukacyjne, 38, 7-20. https://doi.org/10.5604/01.3001.0008.9211

Klus-Stańska, D. (2018). Paradygmaty dydaktyki. Myśleć teorią o praktyce. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Klus-Stańska, D. (2017). Uwagi do projektu Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego. Forum Oświatowe, 29(1), 249-255. Pobrane z: http://forumoswiatowe.pl/index.php/czasopismo/article/view/482 [dostęp: 11. 08. 2022].

Klus-Stańska, D. (2012). Wiedza, która zniewala - transmisyjne tradycje w szkolnej edukacji. Forum Oświatowe 1(46), 21-40.

Klus-Stańska, D. (2019). Wiedza osobista uczniów jako punkt zwrotny w teorii i praktyce dydaktycznej. Kwartalnik Pedagogiczny, 1, 7-20. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.1834

Klus-Stańska, D. (2015). Wyjść poza instytucjonalną standaryzację dziecka. Nowe inspiracje teoretyczne dla wczesnej edukacji. Studia Pedagogiczne, 68, 15-31.

Klus-Stańska, D., Nowicka, M. (2009). Nowa podstawa programowa dla najmłodszych jako wyraz kultury pedagogicznej MEN. Problemy Wczesnej Edukacji, numer specjalny, 119-122.

Light P. H., Litteton, K. (1999). Social Processes in Children's Learning. Cambridge University Press.

Łaciak, B. (2011). Obraz świata i dzieciństwa w podręcznikach szkolnych. W: B. Łaciak (red.), Nowe społeczne wymiary dzieciństwa. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Maćkiewicz, J. (1999). Co to jest językowy obraz świata? Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury 11, 7-24.

Mendel, M. (2006). Przekraczanie progu szkoły jako "rite de passage". W: M. Mendel (red.), Pedagogika miejsca (s. 180-188). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP.

Mercer, N. (1996). The quality of talk in children's collaborative activity in the classroom. Learning and Instruction, 6(4), 359-377. https://doi.org/10.1016/S0959-4752(96)00021-7

Mercer, N., Wegerif, R., Dawes, L. (1999). Children's Talk and the Development of Reasoning in the Classroom. British Educational Research Journal, 25(1), 95-111. https://doi.org/10.1080/0141192990250107

Michalak, R. (2020). Konstruktywistyczna perspektywa wczesnej edukacji przyrodniczej. Problemy Wczesnej Edukacji, 1(52), 90-113. https://doi.org/10.26881/pwe.2020.51.08

Murawska, B. (2004). Segregacja na progu szkoły podstawowej. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.

Niemierko, B. (2021). Diagnostyka edukacyjna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Nowak-Łojewska, A. (2011). Od szkolnego przekazu do konstruowania znaczeń: wiedza społeczna młodszych uczniów z perspektywy nauczyciela. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Nowicka, M. (2005). Dziecko w ślepym zaułku socjalizacji szkolnej. Problemy Wczesnej Edukacji 2(2), 91-103.

Nowicka, M. (2006). Praca grupowa w edukacji wczesnoszkolnej - pozór czy rzeczywistość? W: D. Klus-Stańska, E. Szatan, D. Bronk (red.), Wczesna edukacja: między schematem a poszukiwaniem nowych ujęć teoretyczno-badawczych (s. 16-126). Gdańsk: Uniwersytet Gdański.

Nowicka, M. (2010). Socjalizacja na lekcjach w klasach początkowych: praktyki - przestrzenie - konceptualizacje. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Pearson, C. S. (1995). Nasz wewnętrzny bohater czyli sześć archetypów według których żyjemy, tłum. G. Brelik i W.Grabarczyk. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

Phillips, D. C. (1995). The good, the bad, and the ugly: The many faces of constructivism. Educational Researcher, 24(7), 5-12. https://doi.org/10.3102/0013189X024007005

Piaget, J. (2006). Studia z psychologii dziecka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Piaget, J. (1972). To Understand Is to Invent. New York: The Viking Press, Inc.

Reynolds, D., Teddlie, Ch. (red.). (2000). The International Handbook of School Effectiveness Research. London: Routledge.

Rogoff, B. (1990). Apprenticeship in Thinking. Cognitive Development in Social Context. New York: Oxford University Press.

Shelli, A. (2005). Assessing School Readiness. Educational Perspectives vol. 38, 1, 47-50. Pobrany z: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ877618.pdf [dostęp: 15.06.2022].

Sheppard, L. (1994). The challenges of assessing young children appropriately. Phi Delta Kappan 76, 206-212.

Skawina, I., Markiewicz E. (2015). The Evaluation of the readiness of the child for the early-school education in the context of the indicators of the school maturity - the model of the mature child ready for education. Pedagogika Rodziny, 5(2), 63-77. https://doi.org/10.1515/fampe-2015-0019

Slavin, R. E. (2013). Uczenie się oparte na współpracy: dlaczego praca w grupach jest skuteczna? W: H. Dumont, D. Instance, F. Benavides (red.), Istota uczenia się: wykorzystanie wyników badań w praktyce (s. 248-276), tłum. Z. Janowska. Warszawa: Wolters Kluwers.

Sławińska, M. (2009). Działania na rzecz przygotowania dzieci do nauki szkolnej w oddziałach przedszkolnych 6-latków - sukcesy i zaniedbania. W: L. Hurło, D. Klus-Stańska (red.), Paradygmaty współczesnej dydaktyki. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Szczepska-Pustkowska, M. (2006). Jak polska szkoła uśmierca dziecięce filozoficzne zmagania ze światem. W: D. Klus-Stańska, E. Szatan, D. Bronk (red.), Wczesna edukacja: między schematem a poszukiwaniem nowych ujęć teoretyczno-badawczych (s. 98-115). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Szuman S. (1962). O dojrzałości szkolnej dzieci siedmioletnich. Nowa Szkoła, 6, 16-24.

Szyling, G. (2017). Ukryte w języku aspekty przygotowania dzieci do szkoły. Problemy Wczesnej Edukacji 2(37), 41-54. https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.5587

Śliwerski, B. (2009). Problemy współczesnej edukacji: dekonstrukcja polityki oświatowej III RP. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Śliwerski, B. (2013). Toksyczna polityka MEN wobec (wczesnej) edukacji. Problemy Wczesnej Edukacji, 2(21), 6-16.

Téglas, E., Vul, E., Girotto, V., Gonzales, M., Tenenbaum, J.-B., Bonatti, L. (2011). Pure reasoning in 12-month-old infants as probabilistic inference. Science, 332, s. 1054-1059. Pobrany z: https://www.researchgate.net/publication/51169476_Pure_Reasoning_in_12-Month-Old_Infants_as_Probabilistic_Inference [dostęp: 2.06.2022]. https://doi.org/10.1126/science.1196404

Tomasello, M. (2002). Kulturowe źródła ludzkiego poznawania, tłum. J. Rączaszek. Warszawa: PIW.

UNICEF (2012). School readiness: A conceptual framework. New York: United Nations Children's Fund. Pobrany z: https://resources.leicestershire.gov.uk/sites/resource/files/field/pdf/2020/1/7/School-readiness-a-conceptual-framework-UNICEF.pdf [dostęp: 1.07.2022].

Wilgocka-Okoń, B. (1972a). Dojrzałość szkolna dzieci a powodzenie dziecka w nauce. Wychowanie w Przedszkolu, 1, 1-9.

Wilgocka-Okoń, B. (1972b). Dojrzałość szkolna dzieci a środowisko. Warszawa: PWN.

Wilgocka-Okoń, B. (1998). Dojrzałość szkolna czy dojrzałość szkoły - dylematy progu szkolnego. W: D. Klus-Stańska, M. Suświłło (red.), Dylematy współczesnej edukacji (s. 11-23). Olsztyn: Wyższa Szkoła Pedagogiczna.

Wilgocka-Okoń, B. (2003). Gotowość szkolna dzieci sześcioletnich. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Wilgocka-Okoń, B. (2002). Gotowość szkolna w historycznej perspektywie teorii i praktyki. Biuletyn Informacyjny Oddziału Warszawskiego PTD, 23.

Wiśniewska-Kin, M. (2013). Dominacja a wyzwolenie: wczesnoszkolny dyskurs podręcznikowy i dziecięcy. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7525-794-6

Wood, D. J., Bruner, J., Ross, G. (1976). The role of tutoring in problem solving. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 17, 89-100. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1976.tb00381.x

Wygotski, L. S. (1989). Myślenie i mowa, tłum. E. i J. Flesznerowie, Warszawa: PWN.

Wygotski, L. S. (1971). Wybrane prace psychologiczne, tłum. E. i J. Flesznerowie, Warszawa: PWN.

Żytko, M. (2014). Gotowość dzieci i gotowość szkoły do uczenia się. Rozważania wokół problematyki diagnozowania jakości wczesnej edukacji. Ruch Pedagogiczny, 2, 111-122.

Żytko, M. (2013). Gotowość szkolna czy gotowość szkoły? Kilka refleksji na marginesie dyskusji o 6-latkach. Meritum, 2(29), 33-37.

Żytko, M. (2020). Wczesna edukacja - między standaryzacją a upodmiotowieniem. Problemy Wczesnej Edukacji, 2(49), 91-102. https://doi.org/10.26881/pwe.2020.49.08

Podobne publikacje