Rozwijanie zdolności samodzielnego uczenia się − redefinicja myślenia o gotowości szkolnej dziecka w kontekście kulturowo-historycznej teorii Lwa S. Wygotskiego
2022, 67, Numer 3
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
The quality of a child’s start at school is determined by his or her level of school readiness, readiness (sensitivity) to master the basic tools of participation in culture (reading, writing, counting). School readiness procedures usually involve diagnostic tools that focus on completed developmental cycles which provide an indicator of ongoing performance. They focus on what the child already knows and what he or she can do on his or her own. The article discusses the problem of school readiness in the context of Lev S. Vygotsky’s sociocultural theory. This perspective introduces a new thread and raises new questions about the old problem of school readiness. It focuses on thinking about school readiness as not being fully developed before starting school. It involves the readiness to responsive learning, developing the ability to learn independently, self-regulation, conscious control, and the ability to follow the teacher’s instructions. Developing school readiness in a sociocultural cultural approach means developing resources and competences for independent and responsible learning. Supporting the development of readiness may also mean equipping the child with tools that allow him or her to understand the school situation, meaning making processes, building relationships with others and developing coping skills and strategies. The diagnosis of readiness understood in this way is focused on the area of the child’s Zone of Proximal Development and exploring the child’s learning potential as well as his or her readiness to follow the teacher’s instructions. Keywords: school readiness, responsive learning, developing independent learning, activity learning, self-regulated learning, Lev S. Vygotsky’s theory, the social situation of development.
Słowa kluczowe:
T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE
Baley, S. (1970). Uwagi o dojrzałości szkolnej. W: W. Choma (red.), Próba zastosowania testów H. Winklera do badania dojrzałości szkolnej. Materiały do nauczania psychologii, (s. 211-213; seria II, t. 5). Warszawa: PWN.
Bodrova, E., Leong, D. J. (2003). Learning and development of preschool children. W: A. Kozulin, B. Gindis, V. S. Ageyev, S. M. Miller (red.), Vygotsky's Educational Theory in Cultural Context (s. 156-177). New York: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511840975.010
Bertsfai, L.V., Polivanova, K.N. (1983). Stanovlyeniye uchyebnoj dyejatyel'nosti. W: Ł. M. Shtutina (red.). Osobyennosti psichicheskogo razwitiya dyetyej 6-7-lyetnyego wozrasta (s. 79-95). Moscow: Psichologicheskij Institut RAO.
Brown, A.I., Ferrara, R.A. (1994). Poznawanie stref najbliższego rozwoju. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.), Dziecko w świecie ludzi i przedmiotów (s. 217-258). Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Bruner, J. S. (2006). Kultura edukacji, tłum. T. Brzostowska-Tereszkiewicz. Kraków: Wydawnictwo Universitas.
Brzezińska, A. (1987). Gotowość do czytania i pisania i jej rozwój w wieku przedszkolnym. W: A. I. Brzezińska (red.), Czytanie i pisanie - nowy język dziecka (s. 30-50). Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Brzezińska, A. (2000). Społeczna psychologia rozwoju. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Brzezińska, A. I., Matejczuk J., Nowotnik A. (2012). Wspomaganie rozwoju dzieci 5-,7- letnich a ich gotowość do radzenia sobie z wyzwaniami szkoły. Edukacja. Studia, badania, innowacje, 1 (117), 7-23.
Brzezińska, A. I., Nowotnik, A. (2012). Funkcje wykonawcze a funkcjonowanie dziecka w środowisku przedszkolnym i szkolnym. Edukacja. Studia, badania, innowacje, 1 (117), 61-75.
Brzezińska, A. I. (2014). Gotowość dziecka do szkoły i gotowość szkoły do przyjęcia dziecka: interakcyjne ujęcie gotowości szkolnej. W: A.I. Brzezińska, J. Matejczuk, P. Jankowski, M. Rękosiewicz, (red.). 6-latki w szkole: rozwój i wspomaganie rozwoju ( s. 229-245). Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora.
Brzezińska, A. I. (2015). Obserwacja dziecka w sytuacji zadaniowej - konstruowanie skali SOD-SZ. W: E. Filipiak (red.), Nauczanie rozwijające we wczesnej edukacji według Lwa S. Wygotskiego. Od teorii do zmiany w praktyce (s. 145-165). Bydgoszcz: ArtStudio.
Brzezińska, A. I., Appelt, K., Ziółkowska, B. (2016). Psychologia rozwoju człowieka. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Davydov, V. V. (1996) Teoriya razwiwayushchyego obucheniya. Moscow: INTOR.
Filipiak E. (2011). Z Wygotskim i Brunerem w tle. Słownik pojęć kluczowych. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Filipiak, E. (2012a). Rozwijanie zdolności uczenia się. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Filipiak, E. (2012b). "Produkty" kultury uczenia się uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum. Forum Oświatowe, 1 (46), 159-183.
Filipiak, E. (2015). Budowanie rusztowania dla myślenia i uczenia się dzieci w perspektywie społeczno-kulturowej teorii Lwa S. Wygotskiego. W: E. Filipiak (red.), Nauczanie rozwijające we wczesnej edukacji według Lwa S. Wygotskiego (s. 15-39). Bydgoszcz: Wydawnictwo ArtStudio.
Filipiak, E. (2018). Badanie potencjału możliwości uczenia się dzieci - eksperyment nauczający. Problemy Wczesnej Edukacji, 3 (42), 60-71. https://doi.org/10.26881/pwe.2018.42.07
Filipiak, E. (red.). (2015). Nauczanie rozwijające we wczesnej edukacji według Lwa S. Wygotskiego. Bydgoszcz: Wydawnictwo ArtStudio.
Filipiak, E., Lemańska-Lewandowska, E. (red.). (2015 ). Raport tematyczny z realizacji projektu ACK. Model nauczania rozwijającego we wczesnej edukacji według Lwa S. Wygotskiego. Gotowość studentów i nauczycieli. Możliwości aplikacji (s. 15-39). Bydgoszcz: Wydawnictwo ArtStudio.
Frydrychowicz, A., Koźniewska, E., Matuszewski, A., Zwierzyńska, E. (2006). Skala gotowości szkolnej. Podręcznik. Warszawa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej.
Gołębniak, B. D. (2021). Ekspansja uczenia się? Co z nauczaniem? W stronę społeczno-kulturowych podstaw edukacji nauczycieli. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląska Szkoła Wyższa.
Gruszczyk-Kolczyńska, E. (1994). Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki. Warszawa: WSiP.
Grzywak-Kaczyńska, M. (1933). Testy i normy dla użytku szkół powszechnych. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Kaczan, R., Rycielski, P. (red.). (2014). Badanie 6- i 7-latków - rok szkolny 2012/2013. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Klus-Stańska, D. (2008). Mitologia transmisji wiedzy, czyli o konieczności szukania alternatyw dla szkoły, która amputuje rozum. Problemy Wczesnej Edukacji, 2(8).
Klus-Stańska, D. (2015). Wyjść poza instytucjonalną standaryzację dziecka. Nowe inspiracje teoretyczne dla wczesnej edukacji. Studia Pedagogiczne, t. LXVIII, 15-32.
Przybylska, M. (2018 ). Postrzeganie własnych kompetencji diagnostycznych przez nauczycieli edukacji elementarnej. Niepublikowana praca doktorska. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Bydgoszcz: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego.
Schaffer, H. R. (1994). Epizody wspólnego zaangażowania jako kontekst rozwoju poznawczego. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.), Dziecko w świecie ludzi i przedmiotów (s. 150-188). Poznań: Wydawnictwo Zysk i Spółka.
Schaffer, H. R. (2005). Psychologia dziecka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Shotter, J. (1994). Psychologia Wygotskiego: wspólna aktywność w strefie rozwoju. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.), Dziecko w świecie ludzi i przedmiotów (s. 13-44). Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Smykowski, B. (2018). Znaczenie dla pedologii odkrycia przez Lwa S. Wygotskiego okresów kryzysu w kulturowym rozwoju dzieci i młodzieży. Problemy Wczesnej Edukacji, 3 (42), 37-48. https://doi.org/10.26881/pwe.2018.42.05
Smykowski, B. (2015). Zmiana sposobu funkcjonowania dziecka a gotowość szkolna: analiza w kontekście koncepcji Lwa S. Wygotskiego. Teraźniejszość - Człowiek - Edukacji, t. 18, 3(71), 39-58.
Smykowski, B. (2017.) Eksperymentalna metoda podwójnej stymulacji w diagnozowaniu gotowości dzieci do uczenia się pod kierunkiem. Psychologia Wychowawcza,11 (53), 19-40.
Smykowski, B. (2000a). Podejście rozwojowe do badania form zachowania. W: A. I. Brzezińska (red.), Wygotski i z Wygotskim w tle (s. 137-151). Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Smykowski, B. (2000b). Prymitywizm a wyższe formy zachowań. W: A. I. Brzezińska (red.). Wygotski i z Wygotskim w tle (s. 9-25). Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika.
Smykowski, B. Kleka, P. (2017). Skala Spontaniczność-Reaktywność (S-RS): Konstrukcja i właściwości psychometryczne. Polskie Forum Psychologiczne, t. 22, 1, 116-138.
Stemplewska-Żakowicz, K. (1996). Osobiste doświadczenie a przekaz społeczny. O dwóch czynnikach rozwoju społecznego. Wrocław: Fundacja na rzecz Nauki Polskiej.
Szemińska A. (red.). (1969). Zapisy do klasy pierwszej szkoły podstawowej. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Szkolnych.
Szuman, S. (1962). O dojrzałości szkolnej dzieci siedmioletnich. Nowa Szkoła, 6, 9-11; 24-25.
Szycówna, A. (1899.) Rozwój pojęciowy dziecka w okresie 6-12 lat. Badania nad dziećmi. Warszawa: Księgarnia Wendego i Spółki.
Szymczak, J. (2017). Refleksja nauczycieli wczesnej edukacji dotycząca pracy z uczniami (w perspektywie badań rekonstrukcyjnych). Studium empiryczno-teoretyczne. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. https://doi.org/10.26881/pwe.2017.38.04
Ustawa z 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Dziennik Ustaw. 2013 poz. 1265.
Wilgocka-Okoń, B. (1971). O badaniu dojrzałości szkolnej. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych
Wilgocka-Okoń, B. (1999). Dojrzałość szkolna czy dojrzałość szkoły - dylematy "progu szkolnego". Edukacja: Studia, Badania, Innowacji, 1, 33.
Wilgocka-Okoń, B. (2003). Gotowość szkolna dzieci sześcioletnich. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Wołoszynowa, L. (1979). O umysłowej i społecznej gotowości dzieci do rozpoczęcia nauki. Badania Oświatowe, 50-66.
Wood, D. (2006). Jak dzieci uczą się i myślą. Społeczne konteksty rozwoju poznawczego, tłum. R. Pawlik, A. Kowalcze-Pawlik. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wygotski, L. S. (2002a). Problem wieku rozwojowego. W: A. Brzezińska, M. Marchow (red.), Wybrane prace psychologiczne II. Dzieciństwo i dorastanie (s. 61-90). Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Wygotski, L. S. (2002b). Kryzys siódmego roku życia. W: A. Brzezińska, M. Marchow (red.), Wybrane prace psychologiczne II. Dzieciństwo i dorastanie (s. 165-177). Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Wygotski, L. S. (1971). Problem nauczania i rozwoju umysłowego w wieku szkolnym. W: L. S. Wygotski, Wybrane prace psychologiczne (s. 531-547), tłum. E. Flesznerowa i J. Fleszner. Warszawa: PWN.
Wygotski, L. S. (1989). Myślenie i mowa, tłum. E. Flesznerowa i J. Fleszner. Warszawa: PWN.
Zuckerman, G. A. (1994). The child's initiative in building up cooperation: the key to problems of children's independence (s.125-140).W: J. J. Laak, P. G. Heymans, A. Podol'skij (Eds.), Developmental tasks: towards a cultural analysis of human development. Dorecht: Kluwer Academic. https://doi.org/10.1007/978-94-015-8108-0_10
Zuckerman G . A. (2003). The learning activity in the first years of schooling: The Developmental path toward reflection (s. 177-200). W: A. Kozulin, B. Gindis, V. S. Ageyev, S. M. Miller (red.). Vygotsky's Educational Theory in Cultural Context. New York: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511840975.011
Zuckerman G. A. Polivanova K .N. (2003). Vvyedyeniye v shkol'nuyu zhizn'. Moscow: Genesis.
Zuckerman G. A. Venger A. L. (2015). Razwitiye uchyebnoj samostoyatyel'nosti. Moscow: Open Institute for Developmental Education.