Artykuł przeglądowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Czy przełamywanie tabu językowego służy czy szkodzi komunikacji społecznej? Problematyka detabuizacji, dewulgaryzacji i desensytyzacji języka mediów w świetle wypowiedzi studentów dziennikarstwa

2024, 69, Numer 2


Data publikacji

11.10.2024

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

językoznawstwo

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 217 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:123

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The study addresses the issue of linguistic taboos, particularly the dynamics of breaking such taboos, de-vulgarisation, and desensitisation in contemporary Polish, which intensified from 2020 to 2023, due to social and political events. The objective was to analyse journalism students’ statements, reflecting their subjective assessments influenced by journalistic discourse. The podcast Words Went to War by Hubert Salik and Michał Szułdrzyński served as the starting point to explore whether breaking linguistic taboos benefits or harms social communication. The empirical material comprised 115 student-written texts (mini-essays) from January 2021 and June and October 2023. A qualitative analysis was conducted, focusing on the content and the attitudes toward the aforementioned phenomena. Based on the interpretation of the research findings, it can be concluded that respondents are aware of the ongoing and intensifying processes of vulgarisation and de-vulgarisation in the public sphere. They often regard breaking linguistic taboos as an effective method for enhancing interpersonal communication, not perceiving harmful effects on the previously established principles of linguistic ethics and aesthetics in the public dimension. The conclusions confirm the thesis that there is a phenomenon of weakened linguistic sensitivity among young native language users.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

Biernacka-Ligięza, I. (1999). Wulgaryzmy a łamanie normy kulturowej. W: J. Miodek (red.), Mowa rozświetlona myślą: świadomość normatywno-stylistyczna współczesnych Polaków (s. 166−181). Wrocław: Wydawnictwo. Uniwersytetu Wrocławskiego.

Bralczyk, J. (1999). Polszczyzna dziś. O populizmie językowym. W: W. Gruszczyński, J. Bralczyk, G. Majkowska (red.), Polszczyzna w komunikowaniu publicznym (s. 79−86). Warszawa: ASPRA JR.

CBOS. (2013). Wulgaryzmy w życiu codziennym. Komunikat z badań. Warszawa: Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej.

Cegieła, A. (2020). Język protestu. PAUza Akademicka. Tygodnik Polskiej Akademii Umiejętności, 532, 1. Pobrane z: http://www.pauza.krakow.pl/532_1_2020.pdf (otwarty: 20.11. 2023).

Cegieła, A. (2022). Dyskurs publiczny w warunkach wolności słowa. Perspektywa etyki komunikacji. Poradnik Językowy, 1, 34−49. https://doi.org/10.33896/PorJ.2022.1.2

Doroszewski, W. (1982). Język. Myślenie. Działanie. Rozważania językoznawcy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Głaz, A. (2020). O języku protestu, ale inaczej. PAUza Akademicka. Tygodnik Polskiej Akademii Umiejętności, 533, 3.

Głowiński, M. (2021). O języku protestu z końca roku 2020. PAUza Akademicka. Tygodnik Polskiej Akademii Umiejętności, 540, 1.

Grochowski, M. (2003). Słownik polskich przekleństw i wulgaryzmów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Grybosiowa, A. (2003). Liberalizacja społecznej oceny wulgaryzmów. W: A. Grybosiowa (red.), Język wtopiony w rzeczywistość (s. 32-41). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Grybosiowa, A. (2008). Nowa jakość - nowa nazwa? (o nazwie inteligencja). W: A. Dąbrowska, A. Nowakowska (red.), Tom jubileuszowy. Seria: Język a Kultura, t. 20 (s. 51-58). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Klemensiewicz, Z. (1965). Higiena językowego obcowania. Język Polski, 45, 1-8.

Kloch, Z. (2022). Hasła strajku kobiet i języki wernakularne. Pamiętnik Literacki, t. 113, 117−130. https://doi.org/10.18318/pl.2022.1.12

Kowalikowa, J. (1994). Znaczenie i funkcja wyrazów tzw. brzydkich we współczesnej polszczyźnie mówionej. W: Z. Kurzowa, W. Śliwiński (red.), Współczesna polszczyzna mówiona w odmianie opracowanej (oficjalnej) (s. 107-113). Kraków: Universitas.

Kowalikowa, J. (2000). Wulgaryzmy we współczesnej polszczyźnie. W: G. Szpil (red.), Język trzeciego tysiąclecia. Seria: Język a Komunikacja 1 (s. 121-32). Kraków: Tertium.

Kowalikowa, J. (2008). O wulgaryzacji i dewulgaryzacji we współczesnej polszczyźnie. W: A. Dąbrowska, A. Nowakowska (red.), Tom jubileuszowy. Seria: Język a Kultura, t. 20 (s. 81-88). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Maćkowiak, K. (2009). Media a proces wulgaryzacji polszczyzny w świadomości językowej studentów PWSZ w Lesznie. Scripta Comeniana Lesnensia PWSZ im. J. A. Komeńskiego w Lesznie, 2, 8−20.

Markowski, A. (2005). Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Mosiołek-Kłosińska, K. (2000). Wulgaryzacja języka w mediach. W: J. Bralczyk, K. Mosiołek-Kłosińska (red.), Język w mediach masowych (s. 112-119). Warszawa: Upowszechnianie Nauki − Oświata UN-O.

Nowicka-Jeżowa, A. (2020). Ad vocem artykułu Język protestu. PAUza Akademicka. Tygodnik Polskiej Akademii Umiejętności, 533, 4.

Ożóg, K. (2001). Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia. Rzeszów: Wydawnictwo Fraza.

Ożóg, K. (2008). Zmiany we współczesnym języku polskim i ich kulturowe uwarunkowania. W: A. Dąbrowska, A. Nowakowska (red.), Tom jubileuszowy. Seria Język a Kultura, t. 20, 59-79.

Ożóg, K. (2017). Uwagi o języku współczesnej młodzieży - między kodem ograniczonym a kodem rozwiniętym. Słowo. Studia językoznawcze, 8, 163−181. https://doi.org/10.15584/slowo.2017.8.11

Pankowska, D. (2018a). Transakcyjne aspekty wulgaryzacji języka. Edukacyjna Analiza Transakcyjna, 7, 99−118. https://doi.org/10.16926/eat.2018.07.07

Pankowska, D. (2018b). Wulgaryzacja języka jako kontekst socjalizacji dzieci i młodzieży. Przegląd Badań Edukacyjnych, 27(2), 183-201. https://doi.org/10.12775/PBE.2018.024

Pisarek, W. (1999). Wprowadzenie. W: W. Pisarek (red.), Polszczyzna 2000. Orędzie o stanie języka na przełomie tysiącleci (s. 5-11). Kraków: Ośrodek Badań Prasoznawczych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Puzynina, J., Pajdzińska (1996). A. Etyka słowa. W: J. Miodek (red.), O zagrożeniach i bogactwie polszczyzny (s. 35−45). Warszawa: Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej.

Salik, H., Szułdrzyński, M. (2020, 4 grudnia). Słowa poszły na wojnę (odcinek 40). [Rzeczpospolita Audycje: Posłuchaj, Plus Minus]. Pobrane z https://podcasty.rp.pl/audycje/posluchaj-plus-minus/8510-slowa-poszly-na-wojne (otwarty: 10.11.2013).

Sikora, K. (2016). Kilka uwag na temat wulgaryzacji i brutalizacji polszczyzny. Poznańskie Spotkania Językoznawcze, 32, 105−115. https://doi.org/10.14746/psj.2016.32.8

Taras, B. (2011). Ekspansja wulgarności w języku i kulturze. Język Polski, 91(5), 372−380. https://doi.org/10.31286/JP.91.5.6

Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, Dz.U.2023.0.2119.

Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, Dz.U. 1999 nr 90 poz. 999.

Podobne publikacje