Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Doświadczenie estetyczne Arnolda Berleanta w kontekście współczesnych rozważań nad relacją estetyczność – pedagogika

2025, 70, Numer 1


Data publikacji

19.05.2025

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 223 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:121

Liczba pobrań:1

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The aim of this article is to present the concept of aesthetic experience developed by the American philosopher Arnold Berleant in the context of contemporary discussions on the relationship between aesthetics and pedagogy. Nowadays, there is an increasing emphasis on the need to update the theory of aesthetic education to adapt its principles to the conditions and needs of modern times. Searching for new ways to describe the relationship between art/aesthetics and education/pedagogy, it is worth referring to the latest aesthetic theories that challenge the modern concept of aesthetics as the philosophy of art and broaden the discipline’s focus to encompass broadly understood aesthetic phenomena. Arnold Berleant is one of the representatives of the post-Kantian aesthetic movement. Particularly interesting in the context of pedagogical needs is the philosopher’s concept of aesthetic experience, constructed in relation to phenomenology and pragmatism. The article presents the fundamental principles of this concept, highlighting the potential benefits for pedagogical research that could arise from incorporating Berleant’s ideas into the pedagogical reflection on the relationships between aesthetics and education.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

Berleant, A. (2007). Przemyśleć estetykę. Niepokorne eseje o sztuce, tłum. M. Korusiewicz, T. Markiewka. Kraków: Universitas.

Berleant, A. (2011). Wrażliwość i zmysły. Estetyczna przemiana świata człowieka, tłum. S. Stankiewicz. Kraków: Universitas.

Depta, H. (2010). O wychowanie estetyczne na miarę naszych czasów. W: K. Pankowska (red.), Współczesne problemy edukacji estetycznej (s. 25-37). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Dziemidok, B. (2009). Główne kontrowersje estetyki współczesnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gołaszewska, M. (2001). Estetyka współczesności. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Gołek, B. (2021). Pedagogiczny wymiar przeżycia estetycznego. Roczniki Pedagogiczne, 13(1), 49-64. https://doi.org/10.18290/rped21131.5

Grusiewicz, M. (2017). Zapomniane przeżycie estetyczne. W: B. Pazur (red.), Non omnis moriar. Na tropach piękna (s. 27-44). Lublin: Wydawnictwo Muzyczne Polihymnia.

Jakubowski, W. (red.) (2017). Pedagogika kultury popularnej: Teorie, metody i obszary badań. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Jaworska-Witkowska, M. (2009). Ku kulturowej koncepcji pedagogiki. Fragmenty i ogarnięcie. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Korsmeyer, C. (2008). Gender w estetyce, tłum. A. Nacher. Kraków: Universitas.

Krasoń, K., Tomas, I. (2019). Kultura wizualna szkoły: szkice o wizerunku nauczyciela i ucznia oraz o potrzebie estetyki przestrzeni nauczania-uczenia się. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Kubinowski, D. (2006). Pedagogiczne myślenie humanistyczne jako kategoria metodologiczna. W: D. Kubinowski, M. Nowak (red.), Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie (s. 171-180). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Kubinowski, D. (2024). W poszukiwaniu komplementarnego modelu pedagogiki sztuki jako nauki o wychowaniu/edukacji. Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne, 18(1), 52-65. https://doi.org/10.18778/2450-4491.18.05

Kwiatkowska-Tybulewicz, B. (2016). Wychowawcze aspekty sztuki współczesnej. Z perspektywy pedagogiki krytycznej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323524069

Kwiatkowska-Tybulewicz, B. (2023). Irena Wojnar o potencjale edukacyjnym sztuki nowoczesnej. Kwartalnik Pedagogiczny, 1, 79-89. https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2023-1.6

Kwiatkowska-Tybulewicz, B. (2024). W poszukiwaniu wspólnotowości. Autoetnograficzna opowieść o Biennale Sztuki w Wenecji. Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne, 18(1), 164-177. https://doi.org/10.18778/2450-4491.18.13

Lewartowicz, U. (2021). Pedagogie kabaretu - wstęp do tematu. Kultura i Edukacja, 1(131), 96-108. https://doi.org/10.15804/kie.2021.01.05

Lisiecka, A. (2020). Założenia realizacji przedmiotów artystycznych w polskim szkolnictwie powszechnym w latach 1918-1939. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Lisiecka, A. (2022a). Między sztuką i konsumpcją. Kategoria glamour wyzwaniem dla edukacji estetycznej. W: A. M. Żukowska, U. Lewartowicz (red.), Teoria i praktyka edukacji estetycznej (s. 159-166). Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Lisiecka, A. (2022b). Pedagogiczne spojrzenie na kategorię wstrętu w sztuce popularnej. Propozycje interpretacyjne dla wybranych fenomenów. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Lorenc, I. (2007). O potrzebie estetyki nieautonomicznej. W: K. Wilkoszewska (red.), Wizje i re-wizje. Wielka księga estetyki w Polsce (s. 79-90). Kraków: Universitas.

Maliszewski, K. (2013). Ciemne iskry. Problem aktualizacji pedagogiki kultury. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Maliszewski, K. (red). (2021). Pedagogika kultury - wehikuł przebudzeń. O edukacji nie-obojętnej. Katowice: Wydawnictwo Naukowe "Śląsk"; Instytut Myśli Polskiej im. Wojciecha Korfantego.

Olbrycht, K. (2019). Edukacja kulturalna jako edukacja do wzrastania w człowieczeństwie. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Pankowska, K. (2007). Teoria wychowania estetycznego w zmieniającej się rzeczywistości. W: K. Wilkoszewska (red.), Wizje i re-wizje. Wielka księga estetyki w Polsce (s. 877-885). Kraków: Universitas.

Pankowska, K. (2010). Wychowanie estetyczne dziś - nowa rzeczywistość, nowe zadania. W: K. Pankowska (red.), Współczesne problemy edukacji estetycznej (s. 9-14). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Pankowska, K. (2013). Kultura - sztuka - edukacja w świecie zmian. Refleksje antropologiczno-pedagogiczne. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323520474

Platon. (2006). Państwo, tłum. W. Witwicki. Warszawa: Wydawnictwo Marek Derewiecki.

Read, H. (1982). Sens sztuki, tłum. K. Tarnowska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Saito, Y. (2007). Everyday aesthetics. New York: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199278350.001.0001

Saito, Y. (2010). Rola estetyki w kształtowaniu świata. Sztuka i Filozofia, 37, 71-89.

Shusterman, R. (1998). Estetyka pragmatyczna. Żywe piękno i refleksja nad sztuką, tłum. A. Chmielewski. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Słowińska, S. (2018). Czy "edukacja kulturalna" to kategoria przeterminowana? Edukacja Dorosłych, 78(1), 107-119.

Szlendak, T., Olechnicki, K. (2017). Nowe praktyki kulturowe Polaków. Megaceremoniały i subświaty. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Szmidt, K. J. (2022). Pedagogika twórczości a pedagogika sztuki: rzecz o korzystnym związku partnerskim. Ars Inter Culturas, 11, 11-26.

Szmidt, K. J., Uszyńska-Jarmoc, J. (2023). Pedagogika twórczości - rozwój teorii i praktyk edukacyjnych. Przegląd Pedagogiczny, 1, 42-70.

Sztabiński, G. (2020). Inne pojęcia estetyki. Kraków: Universitas.

Śliwerski, B. (2024). Szkolne rewolucje. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Świątek, A. H., Szcześniak, M., Borkowska, H., Stempień, M., Wojtkowiak, K., Diessner, R. (2024). The unexplored territory of aesthetic needs and the development of the Aesthetic Needs Scale. Plos One, 19(3), 1-31. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0299326

Tatarkiewicz, W. (1960). Historia estetyki. Wrocław; Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Wassiliwizky, E., Menninghaus, W. (2021). Why and how should cognitive science care about aesthetics? Trends in Cognitive Sciences, 25(6), 437-449. https://doi.org/10.1016/j.tics.2021.03.008

Welsch, W. (2005). Estetyka poza estetyką: o nową postać estetyki, tłum. K. Guczalska. Kraków: Universitas.

Wilkoszewska, K. (2010). Arnolda Berleanta projekt estetyki postkantowskiej. Sztuka i Filozofia, 37, 38-47.

Witkowski, L. (2013). Przełom dwoistości w pedagogice polskiej. Historia, teoria, krytyka. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Wojnar, I. (1995). Teoria wychowania estetycznego. Zarys problematyki. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Wojnar, I. (2000). Humanistyczne intencje edukacji. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Wojnar, I. (2007). O edukacji estetycznej - głos pedagoga humanisty. W: K. Wilkoszewska (red.), Wizje i re-wizje. Wielka księga estetyki w Polsce (s. 872-875). Kraków: Universitas.

Zalewska-Pawlak, M. (2017). Sztuka i wychowanie w XXI wieku. W poszukiwaniu zagubionej teorii sztuki życia i sztuki w wychowaniu. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Zańko, P. (2020). Pedagogie oporu. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Podobne publikacje